به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی سارال خبر؛ همزمان با روز جهانی گردشگری، توجه به ظرفیتهای کمترشناختهشده گردشگری در مناطق مختلف کشور، فرصتی برای بازخوانی جاذبههایی است که علاوه بر ارزش طبیعی، بخشی از تاریخ و هویت فرهنگی سرزمین را در خود جای دادهاند.
در این میان، غار کرفتو در شهرستان دیواندره یکی از شاخصترین آثار طبیعی ـ تاریخی استان کردستان به شمار میرود؛ اثری که ویژگیهای زمینشناختی، معماری دستکند و شواهد باستانشناختی، آن را به یکی از مقصدهای مهم گردشگری فرهنگی در شمالغرب ایران تبدیل کرده است.
کرفتو در منطقهای کوهستانی و در فاصله حدود ۷۲ کیلومتری شمالغرب دیواندره قرار گرفته و در دل یک سازند آهکی شکل گرفته است. این مجموعه تنها یک غار طبیعی نیست؛ بخش قابل توجهی از اهمیت آن به فضاهایی بازمیگردد که انسان در دورههای مختلف تاریخی در دل صخره ایجاد کرده است.
بر اساس اطلاعات ثبتشده در پرونده میراث جهانی یونسکو، مجموعه کرفتو دارای بخش طبیعی و بخش دستکند است و معماری حجاریشده آن در چند طبقه، شامل اتاقها، راهروها، پلکانها و فضاهای ارتباطی است. این ترکیب کمنظیر، مرز میان یک پدیده طبیعی و یک اثر معماری تاریخی را درهم میآمیزد.
یکی از مهمترین ویژگیهای کرفتو، معماری صخرهای آن است. فضاهای دستکند در بخشهایی از غار با دقت قابل توجهی در سنگ ایجاد شدهاند و وجود پنجرهها، ورودیها، سقفهای قوسی، اتاقهای متعدد و مسیرهای ارتباطی، نشاندهنده شناخت سازندگان از ظرفیتهای طبیعی محیط و تلاش آنان برای تبدیل صخره به فضای قابل استفاده است.
طبقه سوم غار از نظر معماری اهمیت ویژهای دارد و برخی تزئینات و نقوش موجود در آن نیز مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.
از سوی دیگر، کتیبه یونانی کرفتو یکی از مهمترین عناصر تاریخی این مجموعه است. این کتیبه که در فضای دستکند غار قرار دارد، در مطالعات تاریخی و باستانشناسی مورد بررسی قرار گرفته و به دوره هلنیستی نسبت داده شده است.
وجود چنین اثری، کرفتو را از منظر مطالعه ارتباطات فرهنگی و تاریخی غرب ایران با جهان یونانی نیز حائز اهمیت کرده است. البته درباره کارکرد دقیق برخی فضاهای غار در دورههای مختلف، دیدگاههای پژوهشی متفاوتی وجود دارد و نمیتوان همه بخشهای آن را صرفاً با یک کارکرد مشخص توضیح داد.
اهمیت کرفتو تنها به آثار انسانی محدود نمیشود. قرار گرفتن این مجموعه در یک چشمانداز کوهستانی و طبیعی، بر ارزش گردشگری آن افزوده است.
پرونده ارسالی کرفتو به فهرست موقت میراث جهانی یونسکو نیز بر پیوند میان ارزشهای طبیعی و تاریخی این مجموعه تأکید دارد و منطقه پیرامون آن را از نظر تنوع زیستی و چشمانداز طبیعی دارای اهمیت معرفی میکند.
کرفتو از سال ۲۰۱۷ در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است؛ موضوعی که با ثبت نهایی در فهرست میراث جهانی تفاوت دارد و برای تحقق آن، فرایندهای تخصصی و حفاظتی لازم باید طی شود.
از منظر گردشگری، کرفتو ظرفیت آن را دارد که فراتر از یک مقصد برای بازدید کوتاهمدت دیده شود. پیوند تاریخ، معماری، طبیعت و فرهنگ محلی میتواند زمینهای برای توسعه گردشگری فرهنگی و طبیعتگردی در شهرستان دیواندره فراهم کند.
با این حال بهرهبرداری گردشگری از چنین اثری باید همزمان با حفاظت از ساختار طبیعی و تاریخی غار دنبال شود؛ زیرا افزایش حضور گردشگران بدون مدیریت مناسب میتواند به فرسایش، آسیب به سطوح دستکند و تخریب تدریجی برخی شواهد تاریخی منجر شود.
در سالهای اخیر نیز موضوع تقویت زیرساختهای پیرامون کرفتو و فراهم کردن مقدمات ثبت جهانی آن مورد توجه مسئولان قرار گرفته است.
در همین زمینه، در سال ۱۴۰۵ بر ضرورت بهبود مسیر دسترسی، ایمنی جاده، پوشش ارتباطی و نصب تابلوهای راهنمای گردشگران تأکید شده است.
کرفتو امروز تنها یک غار تاریخی نیست؛ روایتی زنده از پیوند انسان، طبیعت و تاریخ است. معرفی علمی، حفاظت اصولی، توسعه زیرساختهای گردشگری و توجه به جامعه محلی میتواند زمینهای فراهم کند تا این میراث ارزشمند شهرستان دیواندره، جایگاه شایستهتری در نقشه گردشگری فرهنگی ایران پیدا کند؛ ظرفیتی که اهمیت آن در روز جهانی گردشگری، بیش از هر زمان دیگری قابل توجه است.
انتهای خبر/
