ســرخـط خـبــرهـا :
چهارشنبه 27 آبان 1394 / 10:33|کد خبر : 374|گروه : سیاسی

مقاله/

آیا کُردها وجود دارند؟

آیا کُردها وجود دارند؟

ترکیه درگیر مسئلۀ چند فرهنگی بودن است.

به گزارش سارال خبر؛ زمانی دولت ترکیه به سادگی وجود کردها را انکار می کرد؛ کردها، همانند تمامی افراد دیگر در ترکیه ترک بودند. تا این که جامعۀ ترکیه این افسانۀ ملی گرایانه را کنار گذاشت و واقعیت چند فرهنگی بودن خود را پذیرفت در حالی که بسیاری معتقد بودند که جنگ خونین میان ترک ها و جدایی طلبان کرد ادامه خواهد داشت. با این حال، امروزه دولت ترکیه موفق شده است نه تنها برای توجیه جنگ در برابر گریلاهای کرد بلکه برای بی اعتبار کردن طرفداران حقوق کردها که از طریق انتخابات دموکراتیک برگزیده شده اند، تنوع فرهنگی را در تبلیغات خود جای دهد. به عبارت دیگر، اذعان به تنوع در ترکیه منجر به صلح نمی شود مگر اینکه دولت تلفات و خساراتی را که در یک قرن گذشته در تلاش برای سرکوبی این تنوع به بار آورده است، بپذیرد.

از سال های دهۀ 1990، بسیاری از اندیشمندان اغلب با پذیرش خطرات بزرگ شخصی همراه آن، تاریخ پساناسیونالیستی ترکیه را ترویج داده اند که بر ویژگی چند فرهنگی بودن این کشور تاکید دارد. در این نسخه از تاریخ نه تنها کردها بلکه اقلیت های کمتر شناخته شده ای همانند آلبانی ها، بوسنیایی ها، چرکس ها و بسیاری از ملیت های دیگری که در سال های پایانی امپراطوری عثمانی به عنوان پناهنده به آناتولی آمده و همراه با هم کشور مدرن ترکیه راساخته اند نیز در نظر گرفته شده اند. در حالی که ناسیونالیست ها نگران بودند که پذیرش تنوع قومی می تواند کشور را تکه تکه کند. اندیشمندان اصرار داشتند که پذیرش این مسئله ترکیه را قوی تر و دموکراتیک تر می کند.

هر چند امروزه هویت چند فرهنگی ترکیه در دست رهبران دولت، روزنامه نگاران و شهروندان عادی به عنوان ابزاری تبلیغاتی برای بسیاری از سیاست های سرکوب گرانه ای به کار می رود که زمانی تاریخ سنتی ناسیونالیستی آن ها را توجیه می کرد. تابستان امسال، مذاکرات بین دولت و پ.ک.ک به طور قطع با شکست مواجهه شد و منجر به از سرگیری درگیری ها در جنوب شرقی ترکیه شد. عملیات نظامی یک بار دیگر در میان غیر نظامیان قربانیان زیادی به جای گذاشته است که این خود حاکی از اعمال شدید خشونت در این درگیری هاست. تا همین اواخر، دادستان ها می توانستند افرادی را که در کمپین های سیاسی به زبان کردی صحبت می کردند به جرم حمایت از تروریسم محکوم کنند. امروزه آنها همین اتهامات را در زمینه های دیگری وارد می کنند که در ظاهر به همان اندازه فریبنده اند. پیش از انتخابات اول ماه نوامبر ترکیه، حزب عدالت و توسعه، حزب عمدتا کُرد دموکراتیک خلقها‌(HDP) را به حمله انتحاری در تظاهرات صلحی که حزب عدالت و توسعه در آنکارا سازماندهی کرده بود متهم کرد.  

پ.ک.ک، گروهی که گفتمان پسا-ملی آن به دلیل رفتارهای گروه های وابسته به آن تضعیف شده است نیزقطعا در از سرگیری درگیری ها مقصر است. نباید به اشتباه اهداف سازمان را با اهداف جامعۀ یکپارچۀ کرد یکی دانست. با این حال، قابل توجه است که دولت با زبان مدارا در حال اخراج کسانی است که در یک ظرفیت دموکراتیک و یا خشونت آمیز به صراحت از آرمان سیاسی کردها دفاع می کنند. بلکه بالعکس، امروز حزب عدالت و توسعه حتی بیشتراز زمانی که چند سال پیش تلاش می کرد با کردها صلح کند بر برادری ترک ها و کردها تاکید می کند.

حزب عدالت و توسعۀ رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در اواخر سپتامبر یک تجمع بزرگ "ضد ترور" برگزار کرد که در آن اردوغان ترکها و کردها "همه کسانی که در اطراف پرچم ما تجمع کرده اند" را در مبارزه علیه یک گروه کوچک و منحرف از افراط گرایان متحد دانست. این رویکردی گفتمانی است که او در طی چندین سال در آن مهارت یافته است و در تجمعات گذشته نیز ادعاهایی از این دست را مطرح کرده است که :"ما ترک ها و کردها، لازها، چرکس ها، گرجی ها، آبخاز، رم و بوسنیای ها در این کشور متحد خواهیم شد، اما هرگز تسلیم ترور نخواهیم شد".

احمد داود اوغلو، نخست وزیر نیز به نوبه خود با تاکید بر سنت طولانی مدت به هم پیوستن ترک ها و کردها برای یک هدف مشترک بر سخنان اردوغان صحه ای تاریخی گذاشت. داود اوغلو با اشاره به حضور کردها در دو مقطع بنیادین در تاریخ ناسیونالیستی ترکیه ادعا کرده است که ترکها و کردها در قرن یازدهم با هم تحت حکومت آلپ ارسلان در حملۀ سلجوقیان ترکیه به آناتولی بیزانس جنگیدند، همانطور که در قرن بیستم در جنگ استقلال ترکیه نیز حضور داشتند.

ستون اول روزنامه های طرفدار دولت حتی بیشتر به چنین ادعاهایی در نسخۀ جدید تاریخ ترکیه دامن زده است، نسخه ای که نه تنها بر برادری تاکید می کند بلکه قدرت های خارجی بدخواه را نیز به اتهام و قصد ایجاد اختلال در آن سرزنش می کند. به طور مثال، در روزنامۀ طرفدار دولت ینی شفق یکی از نویسندگان می نویسد: "دیروز، صلیبیون علیه ما مسلمانان ترک و کردی که در این سرزمین زندگی می کنیم، جنگیدند". دو صفحه بعد در بخشی تحت عنوان " ما ترک هستیم، ما کرد هستیم، ما با هم ترکیه را شکل داده ایم" نویسندۀ دیگری در مورد تمدن هزار ساله ای بحث می کند که با اتحاد ترک ها، کردها و حتی ارامنه تحت حکومت امپراطوری قدرتمند عثمانی پدید آمد. البته تا زمانی که عثمانی ها در جنگ جهانی اول "به زانو در آمدند".

 بسیاری از محققان برجسته در تلاش خود برای به چالش کشیدن تاریخ ناسیونالیستی ترکیه، در واقع بر ویژگی مدارا کننده و چند فرهنگی عثمانی در جنگ ترکیه برای استقلال تمرکز کرده اند. با این حال، بسیاری می توانند سریعا آنچه را از روایت های دولت حذف شده است خاطرنشان کنند. ممکن است بخش برادری این روایت حقیقت داشته باشد اما توضیح این که چرا این برادری از میان رفت ساده نیست بیشتر مورخان به جای سرزنش فتنه خارجی، به نقش ناسیونالیسم و تلاش های دولت ترکیه در قرن بیستم برای همگون سازی اقلیت ها با توسل به زور اشاره می کنند.

 با این حال گفتمان جدید ترکیه در رابطه با ناسیونالیسم چند فرهنگی نیز پاسخی نسبی برای این ادعا دارد و صریحا به تجربه اقلیت های غیر کُرد اشاره دارد. امروزه، پذیرفتن حضور گروه هایی مانند آلبانیایی ها و چرکس ها، گروه های مهاجر مسلمانی که اکثرا فرزندان ناسیونالیست های مغرور ترکیه هستند، به مقدمه ای برای طرح این پرسش مبدل شده است که چرا این گروه ها همگون سازی شده اند در حالی که کردها نه. از آنجایی که این گروه ها خواستار حقوق زبانی و یا استقلال سیاسی نیستند بسیار کمتر به خشونت متوسل شده اند. آنها مانند اقلیت های جاهای دیگر می تواند به عنوان مرجع این سوال قرار گیرند که کردها چه مشکلی دارند؟ همانطور که گلستان یارکین در دانشگاه بینگهامتون می گوید، این سوال به طور اجتناب ناپذیری این گونه مطرح می شود که :"چرا کردها، بر خلاف لازها، چرکس ها، پوماک ها، اعراب، کولی ها و دیگر گروه های قومی در ترکیه برعلیه دولت شورش می کنند و به طور مداوم باعث ایجاد مشکل می شوند؟"

در واقع، بسیاری از این گروه ها با همان محدودیت هایی مواجه هستند که کردها در طول قرن گذشته با آن روبه رو بوده اند از جمله محدودیت در استفاده از زبان آن ها و یا حتی تصدیق هویت آن ها. و در واقع دولت ترکیه وجود آن ها را به همان دلیل انکار کرده است که وجود کردهارا، یعنی به منظور وادار ساختن آنها به پیوستن به کشور به عنوان یک ترک. شهروندان ترکیه برای مدتی طولانی از بحث در مورد خاستگاه جغرافیایی و فرهنگی منحصر به فرد خود دلسرد شده بودند حتی در زمان هایی که بحث در این رابطه ممنوع نبود و به مرور زمان بسیاری از آن ها با زبانی که نیاکانشان به آن سخن گفته بودند بیگانه شدند. تلاش دولت در همگون سازی گروه های غیر کُرد تنها زمانی موفق شد که توانست رویکرد خود را تغییر دهد.

امروزه بسیاری از مردم به میراث خانواده گی خود افتخار می کنند، چه اجداد آنان از کسانی باشند که یک قرن پیش از قفقاز مهاجرت کردند و چه کسانی باشند که قبل از جنگ جهانی اول در کرت به زبان یونانی بزرگ شده باشد. اما این میراث در حال حاضر به عنوان بخشی از هویت ترکی آن ها پدیرفته شده است،  همانطور که اصلیت مهاجران بخش مهمی از هویت آمریکایی ها در ایالات متحده به شمار می آید. به این معنی که انکار وجود اقلیت ها موفق شده بسیاری از آن ها را دور کند. یا حداقل توانسته است به هویت آن ها فرم قابل قبول تری ببخشد و در نتیجه اکنون دولت می تواند علیه کردهایی که می خواهند بخش بیشتری از هویت فرهنگی خود را در زندگی روزمره نسبت به آن چه که این مدل همگون سازی به آن ها اجازه می دهد حفظ کنند، از این موارد به عنوان نمونه هایی ازهمگون سازی موفقیت آمیز نام ببرد.  

در طول تاریخ ترکیه، این دو رویکرد، یکی انکار این تنوع به منظور اطمینان از همگون سازی فرهنگ ها و دیگری به رسمیت شناختن تنوع به منظور درخواست همگون سازی آن ها، همواره ارتباط نزدیکی با هم داشته اند. بسیاری از مردانی که دولت ترکیه را در دهۀ 1920 تاسیس کردند خود مهاجرانی از بالکان و قفقاز بودند. و بسیاری از اظهارات اولیۀ آن ها در رابطه با هویت ترکی پذیرش تنوعی است که خود بخشی از آن بودند. مسعود یگن جامعه شناس مدت کوتاهی قبل از تاسیس جمهوری آتاتورک می گوید:

اگرچه اصرار بر برادری و منافع مشترک به سرعت به اصرار بر هویت مشترک تبدیل شد.اولین قانون اساسی ترکیه نیز این لحظۀ گذار را به خوبی نشان داد و اعلام کرد که "مردم ترکیه صرف نظر از مذهب و نژاد، در چارچوب شهروندی، ترک نامیده می شوند". در طول زمان مشخص شد که مردم غیر مسلمان، از جمله یونانیان و ارامنه، شهروندان درجه دوم باقی می مانند در حالی که مردم مسلمان مانند کُردها چه بخواهند چه نخواهند ترک نامیده می شوند.

رهبران ترکیه دریافتند که ساخت یک ملت به شکلی متناقض نیازمند انکار لزوم اجرای هر گونه ساخت و ساز است. بنابراین وعدۀ قانون اساسی این بود که هر کسی که مایل به انجام سهم خود باشد و با هویت ترکی خود همراه شود و آن را بپذیرد، بدون در نظر گرفتن دشواری هایی که این کار ممکن است به همراه داشته باشد، به عنوان یک شهروند دارای موقعیت قابل قبول پدیرفته خواهد شد. و به این ترتیب چندین دهه، ملی گرایانی که وجود کردها را انکار می کردند خود وجود افراد موفقی در جامعۀ مدرن ترکیه را که همه می دانستند کرد هستند، می پذیرفتند. تورگوت اوزال، رئیس جمهور ترکیه 1989-1993، یک رگه اش کُرد بود و ابراهیم تاتلیس ستاره پاپ کُرد که در دهۀ 1970 به شهرت رسید، شاید یکی محبوب ترین نمونه ها بوده باشند. اگرچه در واقع تعداد بیشماری از این افراد وجود دارند از جمله مقامات نظامی عالی رتبه که دولت بنا بر وعده خود مبنی بر رفتار برابر برای تمام کسانی که مایل هستند بی سر و صدا همگون سازی شوند ان ها را پذیرفته است.   

اما این سوال تاریخی در گفتمان کنونی دولت باقی می ماند، اینکه چرا برخی گروه ها و افراد در نهایت این هویت پیشنهاد شده را قبول کردند در حالی که دیگران از آن امتناع کردند؟ از همان ابتدا، مسلمانان به دنبال ترک قلمرو از دست رفتۀ امپراتوری عثمانی در بالکان، آلبانی، بوسنی و پوماکها دربلغارستان بودند که به دلیل ویژگی موقعیتیشان بیشتر مستعد تلاش دولت برای همگون سازی بودند. حتی در اواخر قرن نوزدهم، دولت عثمانی این مهاجران را از نظر جغرافیایی پراکنده کرد تا اطمینان حاصل شود که می توان آنها را با کمک همسایگان جدید ترکشان همگون سازی کرد. با وجود این، کشور گاهی با مقاومت این اقلیت ها مواجه بود. چرکس ها، که به مناطق روسیه در قفقاز فرار کردند، حتی مدتی در طول هرج و مرج پس از جنگ جهانی اول، به دنبال تشکیل کشور مستقل خود را در آناتولی غربی بودند. با این وجود این تلاش های حاشیه ای و شرکت کنندگان در آن ها به سرعت شکست داده شده و توسط دولت ترکیه پراکنده شدند.

اما جمعیت کُردها  زیاد بود آن ها از سرزمین های خود فرار نکردند و در منطقه ای ساکن بودند که قبل از قرن بیستم خارج از کنترل دولت مرکزی بود. زمانی که دولت جدید ترکیه در دهه های 1920 و 1930 به دنبال تحمیل اقتدار، هویت و ایدئولوژی سکولار خود بود، در آناتولی شرقی با میزانی از مقاومت روبه رو شد که در جاهای دیگر وجود نداشت. زمانی که دولت به شدت این مقاومت را با سرکوب شورشیان مسلح به کمک هواپیما و احتمالا گاز سمی و سپس اعدام و یا تبعید رهبران شورش درهم شکست، چرخۀ معیوب و پایداری از خشونت و مقاومت را تثبیت کرد. سرانجام دولت، کردها را به عنوان ملتی ذاتا شورشی در نظر گرفت. قوانینی که رسما استفاده از هر زبان غیر ترکی و یا ابراز هرهویت غیر ترکی را  ممنوع کرده بودند با شدت خاصی علیه کردها اجرا می شدند. بسیاری از کردها در مقابل دولت ترکیه، و حتی ترک بودن را با سرکوب خشونت آمیزی که متحمل شده بودند نسبت می دادند. گفتمان کنونی دولت با پذیرش وجود کردها بدون پذیرش خشونتی که متحمل شده اند با شکست مواجهه خواهد شد.

گفتمان و ایدئولوژی البته از تنها عاملی که باعث شروع مجدد درگیرهای اخیر شد فاصله دارند. مسائلی مانند نقش زبان کردی در آموزش و پرورش رسمی هنوز محل مناقشه است.اما عوامل سیاسی و میراث قدرتمند سوء ظن و خصومت، نقش بسیار مهم تری در تضعیف مذاکرات بین دولت و پ.ک.ک ایفا کرده است. هر دو طرف به صورت غیر منطقی می ترسند که دیگری خود را برای دور بعدی درگیری ها تقویت کند. پ.ک.ک نگران است که دولت از خروج بخشی از این گروه برای ساخت پایگاه های جدید نظامی استفاده کند و دولت پ.ک.ک را به انبار کردن سلاح و مواد منفجره در جاده های اطراف منطقه متهم کرده است. اما اردوغان که تمایل دارد قدرت سیاسی خود را تحکیم کند در زمان شکست مذاکرات  نیز به خوبی آگاه بود که سازش با پ.ک.ک چقدر می تواند از لحاظ سیاسی سمی باشد. رای دهندگان ترکیه همه به خوبی از سابقه خشونت امیز پ.ک.ک. آگاه هستند و بسیاری به شدت اردوغان را حتی برای شروع مذاکره با این گروه محکوم کردند.

رها کردن افسانۀ یک ملتِ ترکِ همگن گامی ضروری به سوی صلح بود. اما استفادۀ زیرکانۀ دولت از چند فرهنگی بودن نشان می دهد که چرا این گام به تنهایی کافی نیست. برای حرکت به جلو، دولت باید  تاریخی را که نمونه هایی از همگون سازی  موفق را تحسین می کند با تاریخی که صریحا به خشونت و سرکوبی می پردازد و همگون سازی به همراه می آورد جایگزین نماید. در این نسخه از تاریخ لازم نیست گناهان پ.ک.ک. را ببخشد. اما با قرار دادن آن در بستر تاریخی، می تواند به رای دهندگان ترکیه کمک کند تا دریابند که سازش، اقدامات صلح آمیز است که لازمۀ صلح می باشد و به معنی امتیاز دادن به تروریسم نیست.

منبع: فارن افرز/ ترجمه: خبرگزاری کردپرس

انتهای پیام/



برچسب ها :

کُردهاترکیهفرهنگ

نظرات کاربران :

اولین نفری باشید که در مورد این مطلب نظر می دهید!

دیدگاه های ارسالی شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

نام *
 

کد امنیتی
 
   
Saral Khabr Telegran Channel
آخرین اخبار